Akil adamlarn mzakeresiEmail: a.bulac@zaman.com.tr
Tm Yazlar


--------------------------------------------------------------------------------

Sovyetlerin dalmasndan sonra, totaliter ve otoriter olmayan bir rejimde nasl bir arada yaayacaklarn aratran Estonyallar, kendi aralarnda gelitirdikleri "aa modeli"yle bunun bir yolunu bulmulardr. 
Prof. Dr. Vamk Volkan, bu konuda bize u bilgileri vermektedir: "Estonya bamszlna kavutuunda, bir gn nce Rus kkenliler Estonya`y ynetirken, bir gn sonra Estonya kkenliler ynetime gemilerdi. Biz, Estonya`da etnik gruplarn bar iinde nasl yaayabileceklerini salayan bir srece girdik. Bu sre alt buuk yl srd ve ok baarl oldu. Gelitirdiimiz metoda `Aa Modeli` ismini verdik... Aa Modeli udur: nce tehis yapyoruz, ki bu aacn kkleri oluyor. Aacn gvdesi, taraflar bir araya getirip konuturmaktr, diyelim otuz kii. Aacn dallar da bu konumalardan ortaya kan sonular halka anlatmaktr. te buna `Aa Modeli` diyoruz." (Milliyet, 4 Austos 2009) 

Anlald kadaryla ileyen ve sonu veren modelin z, basite "mzakere"ye dayanyor. Ben yllardan beri "takip edilen yntem", ona ruh veren "kurucu ilkeler" ve zerinde varlan "mutabakat noktalar" asndan Medine Vesikas`nn her tarihsel ve toplumsal durum iin referans alnabileceini; bir topluma zg sorunlar zlrken Vesika`nn "yntem, ilkeler ve mutabakat noktalar" asndan model olabileceini; yer, ahslar, kabileler ve somut konularn tarihsel olmasna karlk referans erevesinin evrensel olduunu savunurum. 

Bizim Batl mzakere modelinden ve liberallerden ne kadar farkl tellerden aldmza bir rnek olmas bakmndan Umberto Eco`nun bu kavramdan neyi anladna bakalm: yle der Eco: "Mzakere kavram, siyasette olduu kadar semantikte de nemli bir unsur haline geldi. Mutlak hakikat deeri diye bir deer yoktur, daima mzakere edilir. Ve ne kadar ok edilirse, o kadar iyidir. Mzakere yaplmazsa sava yaplr. (Aslnda) Mzakere zaten souk savan dikkat eken noktalarndan biriydi. O dnemde iki blok yle yryordu: `Ben ayam oraya basmyorum, ama sen de buradan ayaklarn ek` veya `Ben atom silahlarn snrlyorum, fakat sen de onlar yapmaktan vazge`. Bu sessiz, zmni bir mzakere ekliydi. Bugn biz bu mzakerenin anlamn kaybettik. Toplu tfekli siyaset, cepheden atma siyaseti dnemlerine geri dndk." 

Bizim szn ettiimiz mzakere "Hakikat`in mzakereye almas" deil, herkesin kendi hakikatini koruyarak tabiat gerei medeni olan ve bu yzden bir arada yaamak durumunda olan farkl beeri topluluklarn, nasl atmadan gevek markaj bir sosyo-politik sistem iinde yer alabilecekleri konusudur. Ben hakikatimi kimseyle tartmam ve bakalarn da g kullanarak kendi hakikatinden vazgeirmeye yeltenmem. Kamusal ve medeni hayat rengarenk bir bahe gibi tasarlamal; aslnda bir ve tek olan Hakikat`e birden fazla yol, ifade ve grnrlkle ulalabilecei, toplumsal beeri deneyimin bunun sahnesi olabilecei gsterilmelidir. Liberal bak as veya Habermas`n eletirdii ey, postmodernizm tarafndan Hakikat`in, bireyin ve toplumun paralanmas dolaysyla zaten temelsizdir. 

Krt almnda bu "mzakereci siyaset" yntemi takip edilseydi, hkmetin uzak mesafeden destei ve himayesiyle, sivil bir meknda yine iyi niyetli ve soruna vkf 12 kii armas yeterliydi: 1) MHP ve BBP`ye yakn iki; 2) Bamsz Trk milliyetisi bir; 3) DTP`ye yakn bir 4) Bamsz Krt milliyetisi bir; 5) slamc bir; 6) Muhafazakr-sac bir; 7) CHP`ye yakn bir; 8) Sol veya sosyalist bamsz bir; 7) Kemalist ve ulusalc bir; 8) Liberal bir; 9) Alevi bir; 10) Gayrimslim bir temsilci. Bu iki katna karlsa 24 kii eder ve bu da ok deildir. Bu 12 veya 24 kiinin kendi aralarnda rahat bir ortamda sorunu mzakere edip yaklak bir ereve bulmalar salansayd, bu toplumun genelinde daha geni mzakere iin bir ereve olabilirdi. Bir gn sorunlar bu tarzda zmeyi reneceiz.

